انقلاب AFC در فوتبال آسیا؛ لیگ ملت‌ها از ۲۰۳۰ مسیر جام جهانی و جام ملت‌ها را تغییر می‌دهد

AFC به دنبال تحول بزرگ: لیگ ملت‎ های آسیا با سهمیه مستقیم جام جهانی

کنفدراسیون فوتبال آسیا قصد دارد با راه‌اندازی رقابت‌های AFC Nations League ساختار مسابقات ملی در قاره آسیا را متحول کند؛ رقابتی که در صورت تصویب نهایی، علاوه بر جایگزینی بخش قابل توجهی از دیدارهای دوستانه، مستقیماً به انتخابی جام جهانی و جام ملت‌های آسیا متصل خواهد شد.

AFC پیش‌تر در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵ به‌طور رسمی از برنامه خود برای ایجاد لیگ ملت‌های آسیا خبر داده و اعلام کرده بود هدف از این طرح، ایجاد چارچوبی منظم‌تر و پایدارتر برای مسابقات ملی، افزایش رقابت میان تیم‌هایی با سطح نزدیک و استفاده بهتر از پنجره‌های بین‌المللی فیفا است. The AFC

اکنون جزئیات بیشتری از این پروژه منتشر شده است. بر اساس پیش‌نویسی که ESPN به آن دسترسی پیدا کرده، اولین دوره رسمی مسابقات می‌تواند از سال ۲۰۳۰ آغاز شود و رقابت‌ها هر دو سال یک‌بار برگزار شوند. ۴۷ عضو AFC در سه سطح تقسیم خواهند شد؛ سطح اول و دوم هر کدام شامل ۱۸ تیم خواهند بود و ۱۱ تیم دیگر در سطح سوم قرار می‌گیرند. Goal

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های طرح جدید، حذف تقسیم‌بندی سنتی شرق و غرب یا دیگر مناطق آسیا است. در این مدل، تیم‌ها در سیدهای مختلف قرار می‌گیرند و برنامه مسابقات با هدف ایجاد تعادل رقابتی تنظیم خواهد شد. AFC تفاوت تعداد کشورها در مناطق مختلف و اختلاف سطح تیم‌ها را از دلایل کنار گذاشتن ساختار منطقه‌ای عنوان کرده است. 

لیگ ملت‌ها؛ مسیر جدید صعود به جام جهانی

بزرگ‌ترین تحول این طرح به دوره‌هایی مربوط می‌شود که لیگ ملت‌های آسیا نقش انتخابی جام جهانی را ایفا می‌کند. نخستین دوره از این نوع برای فصل ۳۳-۲۰۳۲ پیش‌بینی شده است.

در این دوره، تیم‌های سطح اول ۱۲ مسابقه انجام می‌دهند؛ شش مسابقه در خانه و شش دیدار خارج از خانه. شش تیم نخست جدول به‌صورت مستقیم سهمیه جام جهانی را کسب خواهند کرد. 

چهار تیمی که در رده‌های هفتم تا دهم قرار می‌گیرند، وارد یک مرحله پلی‌آف دوره‌ای خواهند شد. دو تیم برتر این مرحله نیز سهمیه مستقیم جام جهانی می‌گیرند و تیم سوم راهی پلی‌آف بین‌قاره‌ای خواهد شد. Goal

یک اصلاح مهم در متن اولیه‌ای که فرستادی: در آن نوشته شده بود تیم‌های «هشتم تا دهم» وارد پلی‌آف می‌شوند، اما گزارش‌های انگلیسی جدید از تیم‌های هفتم تا دهم، یعنی چهار تیم، نام می‌برند. برای سایتت بهتر است حتماً این بخش اصلاح شود. 

تغییر مسیر صعود به جام ملت‌های آسیا

نسخه دیگری از لیگ ملت‌ها قرار است به انتخابی جام ملت‌های آسیا متصل شود. نخستین دوره از این مدل برای سال ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده و هر تیم سه بازی خانگی و سه مسابقه خارج از خانه انجام خواهد داد.

طبق طرح فعلی، تمام ۱۸ تیم سطح اول به همراه شش تیم برتر سطح دوم، مجموعاً ۲۴ تیم، جواز حضور در جام ملت‌های آسیا را به دست خواهند آورد. همزمان برنامه‌ای برای انتقال دوره جام ملت‌های آسیا از سال ۲۰۳۱ به ۲۰۳۲ نیز در دست بررسی است. 

قهرمان لیگ ملت‌های آسیا چگونه مشخص می‌شود؟

لیگ ملت‌ها صرفاً یک مرحله انتخابی نخواهد بود و قهرمان مستقل خود را نیز خواهد داشت. هشت تیم برتر سطح اول به مرحله حذفی صعود می‌کنند.

مرحله یک‌چهارم نهایی به‌صورت رفت‌وبرگشت برگزار خواهد شد و پس از آن تیم‌های برتر راهی نیمه‌نهایی و فینال می‌شوند؛ مسابقاتی که در طرح فعلی قرار است به‌صورت متمرکز برگزار شوند. .

همچنین سیستم صعود و سقوط میان سطوح در نظر گرفته شده است. دو تیم بالای جدول و دو تیم پایین هر سطح مستقیماً جابه‌جا خواهند شد و امکان تغییر بیشتر تیم‌ها از طریق مسابقات پلی‌آف میان تیم‌های دو سطح مجاور وجود خواهد داشت. Goal

تورنمنت آزمایشی پیش از شروع رسمی

پیش از راه‌اندازی رسمی لیگ ملت‌های آسیا، AFC در نظر دارد یک دوره آزمایشی در فصل ۲۹-۲۰۲۸ برگزار کند.

یکی از نکات قابل توجه این دوره آن است که برای تعیین جایگاه اولیه تیم‌ها در سطوح مختلف، قرار نیست صرفاً رده‌بندی فیفا ملاک باشد و نتایج مسابقات مقدماتی مشترک در سطح‌بندی تیم‌ها نقش خواهد داشت. این تورنمنت انتقالی همچنین به AFC اجازه می‌دهد سیستم صعود، سقوط و پلی‌آف‌ها را پیش از آغاز رسمی مسابقات آزمایش کند. 

این تغییر برای ایران چه معنایی دارد؟

برای تیم ملی ایران، اهمیت اصلی این ساختار آن است که در صورت حضور در سطح اول، عملکرد در یک جدول لیگ‌مانند می‌تواند مستقیماً تعیین‌کننده صعود به جام جهانی باشد. به این ترتیب، اهمیت حفظ جایگاه در سطح اول بسیار بیشتر از سیستم فعلی خواهد شد و حتی سقوط از سطح اول می‌تواند مسیر رسیدن به جام جهانی را به‌شدت پیچیده کند.

البته ترکیب نهایی سطوح هنوز مشخص نشده و بر اساس طرح فعلی، دوره آزمایشی ۲۹-۲۰۲۸ نقش مهمی در تعیین جایگاه تیم‌ها برای شروع رسمی رقابت‌ها خواهد داشت. بنابراین فعلاً نمی‌توان حضور هیچ تیمی از جمله ایران در سطح اول سال ۲۰۳۰ را قطعی دانست.